Data utworzenia strony: 2003-06-24

Program  Grabarka Hotel Baltpark   Okruch historii  Ostra Brama   Cerkiew św. Trójcy   Baszta Giedymina   Kościół św. Janów i Uniwersytet  Katedra św. Stanisława  Góra Trzech Krzyży  Kościół św. Anny  Kościół św. Ducha   Cmentarz na Rossie   Kościół św. Piotra i Pawła   Muzeum Mickiewicza  Kowno   Troki   Szawle-Góra Krzyży  Szydłów  Słowniczek    

Program: 

I dzień- 6:00 wyjazd z Leżajska

Zwiedzanie Grabarki prawosławnej „Częstochowy”, przyjazd do Suwałk, obiadokolacja, nocleg

II dzień:-Śniadanie, wyjazd do Kowna: Stare Miasto, Katedra  oo.Franciszkanów, Katedra oo. Bernardynów, Dom Perkuna, Muzeum Diabłów,

Wyjazd do Szydłowa-druga „Częstochowa Żmudzka”; Szawle -Góra Krzyży; przyjazd do Wilna, obiadokolacja, nocleg

III dzień- Śniadanie. Zwiedzanie Wilna: Stare Miasto, Ostra Brama, Uniwersytet, Kościół św. Jana, Zaułek Bernardyński, Kościół św. Anny, Kościół św. Kazimierza, Kościół św. Ducha, Cerkiew św. Trójcy, Muzeum Adama Mickiewicza,; obiadokolacja, nocleg

IV dzień-Śniadanie. Zwiedzanie: Golgota Wschodu, Ponary -miejsce kaźni Polaków (drugi Katyń); przejazd do Trok (degustacja pierożków karaimskich), zwiedzanie zamku Księcia Witolda; powrót do Wilna i dalsze zwiedzanie: Kościół św. Piotra i Pawła na Antokolu, cmentarz na Rossie, katedra z grobami królewskimi, wzgórze Trzech Krzyży. Wyjazd z Wilna i przejazd do Suwałk; obiadokolacja, nocleg.

V dzień-Śniadanie. Wyjazd z Suwałk, przyjazd do Leżajska.

 Termin: 20.06-24.06.2003 r

                  Grabarka 

Główne prawosławne sanktuarium w Polsce, zwane prawosławną Częstochową. Wg tradycji w Grabarce szukała schronienia i uratowała się podczas epidemii cholery (1710) grupa okolicznych mieszkańców. Na pamiątkę tego wydarzenia pielgrzymi (także nieprawosławni) stawiają na wzgórzu krzyże wotywne i pokutne,

Św. Góra Grabarka

  Hotel "Baltpark" w Wilnie
 

Przy ognisku myśliwskim, na niedźwiedziej skórze
Leżał, słuchając pieśni mądrego Lizdejki,
A Wiliji widokiem i szumem Wilejki,
Ukołysany, marzył o wilku żelaznym,
I zbudzony, za bogów rozkazem wyraźnym
Zbudował miasto Wilno ....
(A.Mickiewicz "Pan Tadeusz")

  Okruch historii :

         Do dzisiaj nie ma pewności skąd wywodzi się nazwa Litwa , pewne hipotezy wskazują na źródło jako nazwę rzeki "Leita" . Jeśli to prawda to sama nazwa orginalna "Lietuva" znaczyła by tyle co ludzie z nad rzeki lub kraj nad rzeką . Lud Litwinów pochodzi z tej samej grupy etnicznej co Łotysze , Jaćwingi , Prusowie i zaliczają się do Bałtów Zachodnich .

W I tysiącleciu p.n.e. obecne ziemie litewskie zostały zasiedlone przez plemiona Bałtów. Do końca XIII w. kilkanaście państwek plemienych zjednoczył Mendog, prowadzący do tego walkę z sąsiadami - zakonem krzyżackim, Polską i Rusią. Po śmierci Mendoga pierwsze państwo litewskie rozpadło się.
Właściwym twórcą potęgi Litwy jest książe Giedymin, który poza rdzennymi ziemiami litewskimi rozciągnął władzę nad rozległymi ziemiami ruskimi. Giedymin załozył także dwa ośrodki stołeczne - Wilno i Troki. Dzieło umacniania państwa kontynuowali potomkowie Giedymina: synowie: Kiejstut i Olgierd i wnukowie Jagiełło i Witold. Podczas panowania Jagiełły wobec wzrastającego zagrożenia ze strony Zakonu Krzyżackiego, władca ten zawarł z Polską unię w Krewie (1385). Na mocy zawartego traktatu Jagiełło został królem Polski przyjmując na chrzcie imię Władysław i poślubiając królową Jadwigę. Unia w Krewie dała także "zielone światło" chrystianizacji Litwy.
         Historycznie można wyróżnić trzy krainy Żmudź , Auksztotę i Zaniemenie , o ile dwie pierwsze stanowiła podwaliny Litwy to trzecią krainę pierwotnie zamieszkiwali Jaćwingowie . Nazwa Litwa pojawiła się po raz pierwszy w Rocznikach Kwedlinburskich w 1009 r , jednakże już o wiele wcześniej ziemie te były nękane przez Wikingów i kniaziów Rusi . Bitne plemiona Litewskie nie ulegały przeważającym siłom , wręcz przeciwnie zaczęły się łączyć i podporządkowywać sobie tereny Rusi i Księstwa Kijowskiego . Dzięki swojej waleczności lud zamieszkujący nieprzebyte tereny lasów i bagien zaczął stawać się silnym i Wielkim Księstwem Litewskim . Rosnące w siłę młode państwo zaczęło znajdywać nowych silnych wrogów takich jak Zakon Kawalerów Mieczowych , a później Zakon Krzyżacki . Podczas tych lat wojen i niepokoju pierwszy wielki przywódca zjednoczonej Litwy Mendog chcąc sobie zapewnić przychylność Krzyżaków przyjął pierwszy chrzest Litwy 1251 r . Dzięki temu aktowi obłudy i fałszu Mendog został koronowany przez papieża na pierwszego króla Litwy Mendoga I . Jak się później okazało pierwszego i ostatniego króla na tych ziemiach , próba oszustwa nie powiodła się i po kilkunastu latach zginął król a jego nadal pogańskie państwo pogrążyło się w chaosie .
        Dopiero za panowania Giedyminowiczów w latach 1316 - 1341 , potęga księstwa wzrosła do prawdziwego mocarstwa środkowoeuropejskiego . Wpływy Giedyminowiczów sięgały daleko na wschód , prowadzili oni jednak praktyki nie spotykane w ówczesnej Europie . Na podbite ziemie napływała ludność litewska jednak nie narzucała swojej kultury , wręcz przeciwnie przyjmowali kulturę i język ziem podbitych . Później nastąpiło rozbicie dzielnicowe i dopiero za czasów Jagiellonów nastąpił renesans rozwojowy na ziemiach Auksztuckich i Żmudzkich .
         Litwa jest najmłodszym państwem które faktycznie przyjęło chrześcijaństwo , a nastąpiło to za panowania Jagiełły który to w 1386 przyjął na chrzcie imię Władysław . Okres ten jest najbardziej znany dla Polaków ponieważ wtedy to Polska jak i Litwa stały się mocarstwem europejskim . Należy pamiętać o jednej ważnej rzeczy , nigdy Litwa nie należała do Polski tylko wspólnie oba państwa tworzyły Rzeczy Pospolitą Obojga Narodów. Rozumowanie że Litwini stanowili dziką wspólnotę i należeli do Polski jest błędne i haniebne , chociażby dlatego że jeden z największych rodów królewskich Polskich pochodził z Litwy .
 

Ostra Brama - jest to jedyna zachowana brama w obwarowaniach, którymi otoczono miasto na początku XVI w. Brama ta nosiła nazwę miednickiej, gdyż otwierała drogę do Miednik leżących na szlaku mińskim. Z czasem nazwę jej zmieniono na Ostrą od nazwy przedmieścia Ostry Koniec. Średniowiecznym zwyczajem na bramie od strony miasta zawieszono obraz Matki Boskiej. Stało się to prawdopodobnie po ukończeniu budowy bram i murów miejskich. Pierwotnie obraz znajdował się w zagłębieniu muru. W r. 1626 karmelici założyli w pobliżu klasztor, a w Bramie zbudowali małą kaplicę, która uległa zniszczeniu podczas pożaru w 1715 r. Ocalony obraz przez kilka lat znajdował się w kościele św. Teresy, aby następnie powrócić do odbudowanej murowanej kaplicy. Dnia 12 kwietnia 1671 r. odbyło się uroczyste poświęcenie obrazu Matki Bożej przez biskupa wileńskiego, w obecności najwyższych dostojników świeckich Wielkiego Księstwa Litewskiego, profesorów i studentów Akademii Wileńskiej, magistratu miasta i Wilnian. Ostatnia przebudowa w duchu klasycystycznym miała miejsce w 1829 r. Wejście do kaplicy prowadzi przez boczną kruchtę kościoła św. Teresy. W kaplicy na centralnym miejscu nad ołtarzem wisi słynący cudami obraz Madonny.

 Namalowany on został na 8-miu dębowych deskach farbami temperowymi na kredowym podłożu. W latach 20-tych XVI w. przez nieznanego malarza na podstawie rysunku wykształconego we Włoszech Flamanda Martina de Vos. Głowę Madonny wieńczą dwie pozłacane korony zdobione szlachetnymi kamieniami. Jedna symbolizuje królowę niebios, druga królową Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Jej wizerunek czczony jest również przez chrześcijan wyznania prawosławnego.

Inwokacja w mickiewiczowskim "Panu Tadeuszu" do "Panny świętej, co w Ostrej świeci Bramie (l. wydanie poematu: 1834 r.) spopularyzowała znacznie kult Matki Boskiej Ostrobramskiej poza Wilnem oraz poza Litwą. Stała się Ona Pocieszycielką strapionych i Nadzieją na odzyskanie wolności podczas zaborów i powstań narodowych. W 1927 r dokonano uroczystej koronacji cudownego obrazu Matki Bożej Miłosierdzia. .Koronacji obrazu dokonał 2 lipca 1927 r. kard. Aleksander Kakowski z udziałem prezydenta Ignacego Mościckiego, prymasa Augusta Hlonda, marszałka Józefa Piłsudskiego, ministrów, biskupów i wiernych W roku 1993 odwiedził Sanktuarium w Ostrej Bramie Ojciec Święty Jan Paweł II, ofiarując Matce Bożej piękny różaniec podczas modlitwy.

Na galerię pielgrzymów znajdującą się przy obrazie wiodą murowane schody po prawej stronie kościoła św. Teresy. W kaplicy odbywają się nabożeństwa rzymsko-katolickie w jęz. polskim i litewskim. W kaplicy wiszą srebrne wota (ok. 8 tys.)

Powrót

Cerkiew św. Trójcy i otaczające ją mury byłego klasztoru bazylianów to najbardziej opisany w literaturze polskiej zabytek Wilna. Wejście na teren klasztoru i cerkwi od strony ul. Ostrobramskiej prowadzi przez ozdobną rokokową bramę zbudowaną przez Jana Krzysztofa Glaubitza w 1748 r. Pierwsza cerkiew powstała w roku 1357 z fundacji księżnej Julianny, żony księcia Olgierda ku czci męczenników chrześcijańskich Jana, Eustachego i Antoniego straconych w roku 1347 za przyjęcie prawosławia. Następną murowaną wzniósł kniaź Konstanty Ostrogski w 1514 r. na pamiątkę zwycięstwa nad wojskami moskiewskimi pod Orszą. Po Unii Brzeskiej z rozkazu króla Zygmunta III w 1608 roku cerkiew została przekazana unickim bazylianom. Wtedy to również przeniesiono do cerkwi św. Ducha relikwie św. męczenników Jana, Eustachego i Antoniego. Janusz Tyszkiewicz dobudował obok zakrystii kaplicę grobową przykrytą kopułą. Cerkiew przebudowana w 1748 r. przez śląskiego architekta Jana Krzysztofa Glaubitza otrzymała elementy rokokowe i bramę. Po skasowaniu unii przez rząd carski i kasacie zakonu bazylianów w 1827 r. cerkiew przejęli wyznawcy prawosławia. Po II wojnie św. cerkiew zamknięto i przeznaczono na magazyn dewastując jej wnętrze. Obecnie w wyremontowanej kaplicy Tyszkiewiczów odbywają się nabożeństwa obrządku grecko-katolickiego. W jednym ze skrzydeł zabudowań klasztornych więziony był od 23.10.1823 do 21.04.1824 Adam Mickiewicz w związku z procesem Filomatów i Filaretów. Tu też poeta umieścił fragment III cz. ?Dziadów?. Miejsce tzw. "celi Konrada" w latach 20-tych XX w. ustalił Juliusz Kłos, tutaj wmurowano tablicę z inskrypcją "Gustaw zmarł tu 1823 1 listopada. Tu narodził się Konrad 1823 1 listopada". W celi odbywały się wieczory literackie.

W murach tych więziono również uczestników powstania listopadowego i styczniowego. Obecnie w budynkach poklasztornych mieści się biblioteka akademicka. W żeńskim skrzydle klasztoru, tuż za bramą wejściową mieści się ambasada Rzeczypospolitej Polskiej.

Powrót

     Cerkiew św. Ducha. Pierwszą cerkiew w tym miejscu wybudowano w 1597 r. z fundacji Heleny, żony wielkiego księcia Aleksandra późniejszego króla polskiego i prawosławnego bractwa św. Ducha. W 1633 r. przebudowano klasztor i cerkiew w stylu barokowym. Prawdziwą perłą tej świątyni jest barokowy, złocony ikonostas. W posadzce przed ikonostasem znajdują się schody prowadzące do podziemnej kaplicy, w której znajdują się relikwie świętych męczenników Jana, Antoniego i Eustachego. Byli to dworzanie księcia Olgierda, którzy przyjęli wiarę prawosławną. Pomimo tortur nie wyrzekli się prawosławia i w 1347 r. ponieśli męczeńską śmierć. Ich zmumifikowane ciała spoczywają w przeszklonym sarkofagu. W ikonostasie kaplicy męczenników, oraz po prawej stronie cerkwi znajdują się ikony Matki Boskiej Częstochowskiej czczonej przez wyznawców prawosławia. 

Powrót

      Gedimino Bokstas (baszta Giedymina), to pozostałość Zamku Górnego, wzniesionego przez Giedymina w połowie XIV w. na szczycie góry Turzej. W 1419 r. zamek spłonął; odbudowany został w stylu gotyckim za panowania księcia Witolda.
 

Kościół św. Janów i Uniwersytet - ufundowany przez Władysława Jagiełłę w 1388 r. w miejscu gdzie poprzednio znajdowała się świątynia pogańska, zlokalizowany na terenie Uniwersytetu Wileńskiego.

Zespół architektoniczny uniwersytetu składa się z 12 zamkniętych dziedzińców i otaczających je budynków. Najwspanialszym dziedzińcem uniwersyteckim jest Dziedziniec Wielki (XVI w.) z renesansowymi arkadami, kościołem św. Jana (XVI-XVII w.), najwyższą dzwonnicą w mieście (XVII-XVIII w.)

Uniwersytet został założony przez jezuitów. W 1571 r. Jezuici otrzymali podupadłą świątynię w darze od Zygmunta Augusta. Natychmiast przystąpili do jej remontu i modernizacji w stylu włoskiego renesansu. Dobudowali kaplice, a od strony ul. Świętojańskiej wysoką, bogato zdobioną, wolno stojącą dzwonnicę. Odbywały się tu uroczyste powitania królów, między innymi Stefana Batorego, Zygmunta III, Władysława IV, Jana Kazimierza. Pożar w roku 1737 zniszczył kościół. Odbudowa w 1740 r. wzbogaca świątynię o nową barokową fasadę, sklepienia i wyposażenie wnętrza. Szczególną uwagę zwraca ołtarz główny projektu Jana Krzysztofa Glaubitza. Składa się on z 10-ciu ołtarzy połączonych ze sobą. W roku 1768 zbudowano kaplicę Ogińskich, której okna wyposażono w 1861 r. w witraże sprowadzone z Paryża. W latach 1840-1858 w tym kościele organistą był Stanisław Moniuszko-polski kompozytor. Na przełomie XIX/XX w. wnętrze kościoła wzbogacono symbolicznymi nagrobkami - pomnikami, tworząc rodzaj panteonu narodowego. Między innymi nagrobek A. Mickiewicza i pomnik Ludwika Kondratowicza. Kościół pełnił funkcje sakralne do 1952 r. W 1963 r. został adoptowany na Muzeum Nauki Uniwersytetu Wileńskiego. W 1991 świątynia została zwrócona wiernym.

Powrót                               

Katedra św. Stanisława. Po przyjęciu przez Litwę chrześcijaństwa Władysław Jagiełło w roku 1387 w miejscu ołtarza Perkunasa wznosi drewniany kościół pod wezwaniem św. Stanisława biskupa. W 1399 r. pożar niszczy świątynię. Staraniem Wielkiego Księcia Witolda i jego żony Anny kościół w 1407 r. zostaje odbudowany w stylu gotyckim. Dalsze kilkakrotne pożary niszczą świątynię. W 1534 r. odbudowuje ją rzymski architekt Zenobi Gianotis. Wówczas kościół zostaje włączony do zamkowego systemu obronnego. Wielki pożar Wilna w 1542 r. ponownie niszczy kościół, który po odbudowie zostaje podniesiony do rangi katedry. Po pożarze w 1610 r. zostaje przebudowany staraniem biskupa Benedykta Wojny w stylu barokowym. Burza w 1769 r. niszczy pd. wieżę nad kaplicą Najśw. Marii Panny i część sklepienia nawy głównej. W 1777 r. architekt wileński Wawrzyniec Gucewicz rozpoczyna przebudowę katedry w stylu klasycystycznym. Po jego śmierci proces ten kontynuuje Michał Szulc. Powstała wspaniała klasycystyczna świątynia z 10-oma kaplicami ozdobiona rzeźbami włoskiego twórcy Tomasso Righiego. W takim stanie katedra przetrwała do 1952 r. Wielka powódź Willi 26.04.1931 r. podmyła fundamenty i zalałan podziemia świątyni. Podczas prac ratunkowych odkryto w zalanych podziemiach zamurowaną kryptę ze szczątkami króla Aleksandra Jagiellończyka, oraz żon Zygmunta Augusta, Elżbiety Habsburżanki i Barbary Radziwiłłówny. Pod podłogą kaplicy św. Kazimierza znaleziono urnę z sercem króla Władysława IV Wazy. Dostojne szczątki pochowano w specjalnie wybudowanym mauzoleum. Niestety obecnie podziemia katedry i groby królewskie nie są udostępniane zwiedzającym. Świątynia pełniła funkcje sakralne do 1952 r. W 1956 r. zostaje przejęta przez władze Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej i przekształcona w muzeum malarstwa i salę koncertową. W 1988 r. katedra zostaje zwrócona kościołowi rzymsko-katolickiemu i powraca do pierwotnych funkcji. Zostają przeprowadzone prace renowacyjne. Pierwsza msza zostaje odprawiona 5.02.1989 r.

Jak głosi tradycja, Arkikatedra Bazilika (katedra św. Stanisława) wznosi się w miejscu pogańskiego gaju, w Dolinie Swintoroga, gdzie oddawano cześć najważniejszemu bogowi pogańskiej Litwy, Perkunowi. Pierwszą katedrę, ufundowaną przez Jagiełłę, zbudowano tu zaraz po chrzcie Litwy w 1387 r.

Fronton zewnętrzny zdobi okazały portyk oparty na sześciu doryckich kolumnach. Wzrok przyciąga tympanon z rzeźbą Ofiara Noego po wyjściu z Arki, dłuta rzymskiego rzeźbiarza Tomasza Righiego. W narożnikach katedry stoją przybudówki kaplic i zakrystii. Po obu stronach bazyliki kryte galerie ze stojącymi w niszach gipsowymi posągami dłuta profesora K. Jelskiego: od strony miasta przedstawiają królów z dynastii Jagiellonów, od Wilii zaś jezuickich świętych.

Warto zwrócić uwagę na kaplicę Królewską, w której odbył się w 1547 r. potajemny ślub Zygmunta Augusta z Barbarą Radziwiłłówną, wdową po wojewodzie trockim Stanisławie Gasztołdzie. Bezwzględnie najpiękniejsza jest jednak kaplica św. Kazimierza. autorstwa włoskiego architekta Konstantyna Tencallego, znajdująca się na prawo od głównego ołtarza. Wzorowana na wawelskiej Kaplicy Zygmuntowskiej, lecz obszerniejsza od niej, powstała w czasach Wazów. Ściany zbudowane są z piaskowca, wyłożone marmurem włoskim i zdobione freskami, kaplicę przykrywa kopuła z bębnem. Na ołtarzyku stoi srebrna trumna z relikwiami św. Kazimierza. Ciekawość wzbudza mały obraz, przedstawiający patrona Litwy z trzema rękami. Ręka zamalowywana przez malarza dla jej poprawienia, wydobywała się parę razy spod farby, co rychło uznano za cud i obraz pozostawiono bez korekty.

Obok katedry wznosi się kremowobiała, odosobniona, blisko 60-metrowa dzwonnica (Arkikatedros varpine). Legenda mówi, że jej dolne piętra należały niegdyś do wieży pogańskiego kapłana Kriwe-Kriwejte, w rzeczywistości są to prawdopodobnie resztki dawnej baszty zamkowej (XII-XVI w.). W dzwonnicy mieści się główny zegar miasta i 17 dzwonów.
 

Powrót

Monument trzy krzyże.  Z Górą Zamkową po drugiej stronie Wilenki sąsiaduje Góra Trzech Krzyży zw. dawniej Łysą. Po przyjęciu przez Litwę chrześcijaństwa ustawiono na tej górze potężne drewniane krzyże dla upamiętnienia męczeństwa 7-miu franciszkanów zamordowanych w czasach księcia Olgierda, lub jak podają niektórzy historycy po to aby ostrzec atakujące często miasto zagony krzyżackie, że napadają na kraj chrześcijański. Drewniane krzyże odnawiano do 1831 r., kiedy to po upadku powstania listopadowego władze carskie zakazały ich odnowy. W 1915 r. staraniem społeczeństwa wileńskiego wzniesiono żelbetonowy pomnik Trzech Krzyży wg projektu Antoniego Wiwulskiego twórcy pomnika grunwaldzkiego w Krakowie. W 1952 r. monument został wysadzony w powietrze i rozjechany czołgami. Jego szczątki zostały zakopane na stokach Góry Trzech Krzyży. W 1988 r. szczątki pomnika zostały odkopane i postanowiono odbudować monument wg koncepcji Antoniego Wiwulskiego. Zrekonstruowany monument został poświęcony 14.06.1989 r.

Powrót

Kościół św. Anny. Jest jednym z nielicznych zabytków późnego gotyku zachowanych w Wilnie. Wzniesiony na przełomie XV/XVI w. stanowi świadectwo kunsztu architekta Benedykta Rejta, który zbudował także salę Władysława na praskich Hradczanach.. Fasada świątyni przypomina fronton kościoła N.M.P. w Louvier, zaś wieże i iglice środkowe nawiązują do ratusza w Louavain w Brabancji. Oryginalność kościoła polega na genialnym związaniu w całość obu tych koncepcji. Kościół zbudowało niemieckie Bractwo św. Anny. Świątynia została wzniesiona z czerwonej cegły o 33 różnych kształtach. Napoleon Bonaparte przebywając w Wilnie w 1812 r. stwierdził, że gdyby mógł przeniósłby to dzieło na dłoni do Paryża. W okresie stalinowskim cały czas w świątyni odbywały się nabożeństwa.

Powrót

Na zdjęciu widoczny: Kościół św. Anny, Kościół Bernardynów i pomnik Adama Mickiewicza

Jan Bulhak-autor zdjęć architektury przedwojennego Wilna.

Kościół św. Anny, Bernardyni
z wystawy: Założyciele i nestorzy ZPAF, Stara Galeria ZPAF, 7 marca - 7 kwietnia 2002.

A nam wydaje się, że znamy Wilno. Podziwiamy Ostra Bramę, Górę Trzech Krzyży i jeszcze kilka innych miejsc. Czyż nie jest to złudzenie, jak mawiał Jan Bułhak.

Otwierają się oczy niewidzące, bezwiednie niesprawiedliwie i oddają hołd prawdzie.  
                            (Jan Bułhak, słowo wstępne z przewodnika "Wilno")

Jan Bułhak (1876-1950), sławny artysta-fotografik  - świetny pisarz. . Olbrzymi dorobek w dziedzinie fotografii dokumentujących ,,kraj lat dziecinnych” uzupełnia  tom wspomnień napisanych bogatą, soczystą polszczyzną, tom pełen czułości, nostalgii i poezji. Z fantazją, mocą i temperamentem. Mickiewiczowska Nowogródczyzna, wskrzeszona jego piórem, lśni wszystkimi barwami, pulsuje życiem. "Kraj lat dziecinnych"-Jan Bułhak

Kościół św. Ducha (dominikański). Pierwszy drewniany kościół ufundował w tym miejscu Władysław Jagiełło. Po pożarze w 1441 r. świątynię odbudował Kazimierz Jagiellończyk. W 1501 roku król Aleksander Jagiellończyk sprowadził do świątyni dominikanów i wybudował im klasztor. W 1655 roku podczas zajęcia Wilna przez wojska rosyjskie kościół i klasztor zostały zrujnowane. Kościół odbudowano w latach 1679-1688, lecz w roku 1748 padł znowu ofiarą ognia. Odbudowę zrealizowano w latach 1753-1770. Wnętrze świątyni bogato ozdobiono w stylu późnego rokoka. W 1844 roku rząd carski usunął dominikanów i kościół przeszedł we władanie duchowieństwa świeckiego. W zabudowaniach klasztornych urządzono więzienie. Podziemia kościoła zawierają szczególnego rodzaju cmentarzysko zwłok z 1710 r. zwożonych do krypt z terenu miasta podczas epidemii. Suchy mikroklimat zmumifikował zwłoki, które leżąc na stosach tworzą wstrząsającą ekspozycję. W lewej nawie kościoła znajduje się cudowny obraz Pana Jezusa znany jako ?Jezu ufam tobie?. Obraz został namalowany w 1934 r. E. Kazimirowskiego na podstawie wizji wileńskiej zakonnicy siostry Faustyny Kowalskiej. W latach 80-tych XX w. kościół przeszedł gruntowny remont wnętrza. Kościół cały czas pełnił swoje funkcje religijne.

Powrót

Cmentarz na Rossie. Na cmentarzu spoczywa serce marszałka Józefa Piłsudskiego i jego matki, groby żołnierzy polskich poległych w latach 1919/20, groby obrońców Wilna poległych 19.09.1939 r. w walkach z wkraczającą do miasta Armią Czerwoną. Pośród wojskowych grobów, na wprost bramy z kaplicą i stylizowaną Matką Boską Ostrobramską, znajduje się mauzoleum Marszałka Piłsudskiego. Pod ciężką płytą z czarnego wołyńskiego granitu spoczywa Maria z Billewiczów Piłsudska (zm. 1884) i serce jej syna, złożone w srebrnej urnie 12 V 1936 r., w pierwszą rocznicę śmierci marszałka, podczas uroczystości z udziałem prezydenta RP Ignacego Mościckiego. Na płycie nie ma ani imienia, ani nazwiska, ani dat. Jest tylko wyryty prosty krzyż, napis Matka i Serce Syna oraz cytat  z poematów Słowackiego "Wacław" i "Beniowski": "...Ty wiesz, że dumni nieszczęściem nie mogą Za innych śladem iść tą samą drogą". poniżej zaś:

... Kto mogąc wybrać, wybrał zamiast domu
Gniazdo na skałach orła, niechaj umie
Spać, gdy źrenice czerwone od gromu
I słychać jęk szatanów w sosen szumie.
Tak żyłem.

Serce marszałka Piłsudskiego zostało najpierw złożone w kościele św. Teresy w Wilnie. Było to dokładnie 31 maja 1935 roku. Dopiero rok później zostało przeniesione na Rossę, gdzie spoczęło u stóp matki, Marii z Billewiczów Piłsudskiej. Jej zwłoki przywieziono z Litwy. Przy mauzoleum Marszałka trzymana była zawsze honorowa straż. Do dziś na płycie widać ślady karabinowych kul, wymierzonych w żołnierzy z ostatniej warty 17 IX 1939 r., którzy nie chcieli usłuchać rozkazu Rosjan, by rzucili broń. Na cmentarzu poza tym są nagrobki członków najbliższej rodziny komendanta, m.in. Adama Piłsudskiego (1895-1935), rodzonego brata, senatora Rzeczpospolitej i prezydenta Wilna, siostry Heleny i pierwszej żony - Marii z Koplewskich.
Na dłużej zatrzymujemy się przy grobie wybitnego uczonego i działacza patriotycznego, historyka, numizmatyka i bibliografa w jednej osobie, Joachima Lelewela. Na okazałym cokole grobowca popiersie z brązu z zapamiętanymi z ławy szkolnej rysami mężczyzny. Poniżej krótki napis: "Lelewel" i trzy daty: 1786 - rok urodzenia Lelewela; 1861 - rok śmierci w Paryżu oraz 1929 - rok sprowadzenia jego szczątków do Wilna. Nastąpiło to w 350-rocznicę założenia Uniwersytetu Wileńskiego, którego Joachim Lelewel był uczniem i profesorem.

Powrót

Kościół św. Piotra i Pawła (na Antokolu). W czasach pogańskich stała w tym m-scu świątynia bogini miłości Mildy, a na jej ruinach jeszcze prawdopodobnie za Władysława Jagiełły powstał drewniany kościółek. Fundatorem obecnego kościoła pod wezwaniem św. Piotra i Pawła był Hetman Wielki Litewski Michał Kazimierz Pac, który złożył ślub, że wybuduje kościół, jeśli uda mu się zlikwidować bunt wojsk zaciężnych, którymi dowodził. Kościół powstał w latach 1668-1676. Do budowy zaangażowano krakowskiego architekta Jana Zaora. W ten sposób powstał jeden z najpiękniejszych kościołów nie tylko Wilna, lecz całej pn.-wsch. Europy. Kościół składa się z 3-ech naw zwieńczonych kopułą. Wnętrze olśniewa zdumiewającym artyzmem i różnorodnością ozdób. Białe, nie barwione sztukaterie (ponad 2000 rzeźb figuralnych) nie sprawiają wrażenia przeładowania. Z kopuły zwisa mosiężno-kryształowy żyrandol w kształcie łodzi, jest to dar Wenecji na konsekrację kościoła. Fundator, Michał Kazimierz Pac zgodnie z testamentem został pochowany pod schodami wejściowymi kościoła. Na płycie nagrobnej wprawionej w posadzkę wyryto napis ?Tu leży grzesznik?. W kruchcie znajduje się XVII wieczna solidnie okuta kasa wojskowa, której pustka stanowiła zarzewie buntu wojsk i przyczyniła się pośrednio do budowy kościoła. Na skrzyni ustawiono bęben - trofeum wojenne z bitwy stoczonej przez wojska litewskie pod dowództwem hetmana Paca z Turkami pod Chocimem (1673 r.). Na zewnętrznej ścianie świątyni znajduje się dużych rozmiarów malowany na drewnie obraz przedstawiający zarazę, jaka nawiedziła Wilno w 1710 r. Kościół był centralnym punktem uroczystości 600-lecia Chrztu Litwy, które odbyły się 28.06.1987 r.

Hojny fundator, hetman Pac, nie doczekał zakończenia prac przy upiększanej z takim rozmachem świątyni. Zmarł w 1682 roku. Przed śmiercią kazał się pochować pod progiem swego kościoła i da ś tylko nadpis : "Hic iace peccator" ("Tu leży grzesznik"). Kanonicy luterańscy i rodzina wykonali wolę zmarłego. Ok. 100 lat później piorun strzaskał ową płytę nagrobną (umieszczoną potem w murze z prawej strony wejścia); grób hetmana przykryto płytą bez nadpisu, a oo. kanonicy luterańscy wznieśli (w 1808 roku) w kościele pomnik Michałowi Pacowi (z łacińskim nadpisem, rozpoczynającym się od stów: "Co czas zniszczył i strawił, to wdzięczność odrodziła i podniosła ....").

Powrót

Muzeum Mickiewicza. Z początkiem XIX w. kamieniczka przy Bernardyńskiej 11, w której dziś mieści się Muzeum Adama Mickiewicza, należała do niejakiego Życkiego. W 1822 r. wynajmował w niej mieszkanie (na parterze od strony dziedzińca) Adam Mickiewicz: m.in. przygotowywał tu do druku Grażynę. Można tu zobaczyć m.in. krzesło poety przywiezione z Paryża, które przed wojną stało w celi Konrada przy klasztorze Bazylianów, oraz część sprzętów domowych z jego mieszkania w Kownie. Jest również księga rejestracyjna studentów Uniwersytetu Wileńskiego z 1815 r., w której pod nr. 93 wpisano Mickiewicza, wreszcie przekłady dzieł na język litewski.

Powrót

Kowno - drugie co do wielkości miasto na Litwie, położone u zbiegu rzek Wilii i Niemna. Jest tu wiele zabytków architektury, piękna starówka, unikalne muzeum diabłów, galeria M.K. Ciurlionisa, dolina A. Mickiewicza.

 Najchętniej odwiedzana jest kameralna starówka, usytuowana między Niemnem a wpadającą doń Wilią. O Kownie (Kaunas) trzeba powiedzieć przede wszystkim, że jest to najbardziej litewskie z litewskich miast. Litwini stanowią tu bowiem 88% mieszkańców.

Powrót

Troki (Trakai) - Miasto położone 28 km od Wilna.

Dawna stolica Wielkiego Księstwa Litewskiego, zamek nawodny, rezydencja Kejstuta i Witolda. Po przeniesieniu w 1323 r stolicy do Wilna, Troki długo jeszcze pełniły funkcje rezydencji książąt litewskich. Przyjmowano tu poselstwa zagraniczne, goszczono króla Władysława Jagiełłę, koronowano w 1430 r Witolda. W XVI w Zygmunt August obrał zamek na swoją letnią rezydencję.

Zamek na wyspie leży na Wyspie Zamkowej na jeziorze Galwe. Czworoboczne gotyckie zamczysko na jeziornej wyspie, okolone murem i okrągłymi basztami, idealnie wkomponowane w krajobraz, to widok po prostu niezapomniany. Wrażenie niesamowitości potęguje dziewicza przyroda: budowle z czerwonej cegły schodzą miejscami do samego jeziora, którego brzegi porasta sitowie i szuwary. Obrazu dopełnia spokojna jeziorna toń, małe wysepki, drewniany chyboczący się mostek i dziesiątki wiosłowych łodzi i jachtów.

W zamku mieści się Muzeum Historyczne z bogatą kolekcją numizmatów, pieczęci herbowych,  ekspozycją sztuki użytkowej (m.in. kolekcja fajek z XVIII w., porcelana, meble)
Osobliwością architektoniczną Trok jest zabytkowy zespół urbanistyczny drewnianych domków  z XIX w. - miejsce zamieszkania Karaimów, potomków starożytnych tatarów. Oryginalna nazwa ulicy Karaimskiej pochodzi od Karaimów, sprowadzonych do Trok z dalekiego Krymu przez księcia Witolda przy końcu XIV w. Razem ze ściągniętymi nieco wcześniej na Litwę Tatarami stanowili gwardię przyboczną księcia.
Spokrewnieni z ludami tureckimi Karaimowie wyznają wiarę, która wyłoniła się z judaizmu u schyłku VIII w., jako jedna z niewielu religii nie dopuszcza ona przyjmowania neofitów, toteż liczba Karaimów z roku na rok maleje. Na Litwie żyje ich około 400 (poza Wileńszczyzną. m.in. w okolicach Poniewieża), w tym 70 w Trokach. Mimo odwiecznego współżycia z ludnością polską i litewską zachowali swój język i zwyczaje. Można skosztować typowych karaimskich potraw, jak duszone mięso z ziemniakami (troskinta mesa su bulvemis) i kibinai.
 

Powrót

Szawle (Šiauliai, Siauliai) Góra Krzyży -W odległości około 10 km na północ od Szawli znajduje się unikalna, sławna Góra Krzyży, (140 km na północ od Wilna)- świadectwo głębokiej wiary ludności litewskiej, symbol katolickiego trwania na Żmudzi i całej Litwie.   Znajduje się około 60-80 tysięcy krzyży z drewna, kamienia, metalu o różnej wysokości - od maleńkich do kilkumetrowych. Najbardziej widoczny jest Krzyż postawiony w 1993 r. podczas pielgrzymki Ojca Świętego Jana Pawła II na Litwę.  Gdy Żmudź przyjęła chrzest (1413), na miejscu dawnej warowni wzniesiono kaplicę, wokół której miejscowa ludność zaczęła stawiać pierwsze krzyże. Tak narodziła się tradycja wznoszenia tu symbolu ukrzyżowanego Chrystusa. Krzyże ustawiano na wzniesieniu i jego zboczach, obyczaj ten szczególnie upowszechnił się po powstaniach narodowych, listopadowym i styczniowym. W 1900 roku na szawelskiej górze było 136 dużych krzyży, w 1940 ok. 400 dużych krzyży i ok. 800 małych.
Krzyże niszczono kilka razy w czasach Litwy Radzieckiej, wiosną 1961 roku "nieznani sprawcy" zniszczyli ok. 5000 krzyży i zasypali istniejące na górze "święte źródełko", wkrótce jednak wierni znowu krzyże postawili. W 1973 r. buldożery zniszczyły ok. 400 krzyży, w 1977 powstał plan zatopienia Góry Krzyży (skierowano tu odpływ ścieków miejskich), prace przerwano na skutek gwałtownych protestów społeczeństwa litewskiego.

 

Na trasie przejazdu zatrzymujemy się w Szydłowie, gdzie odwiedzamy kościół pw. Najświętszej Marii Panny. Szydłów stanowi ośrodek kultu maryjnego i jest miejscem pielgrzymowania Litwinów i Polaków - niegdyś zwany Żmudzką Częstochową. Kilkaset metrów od kościoła znajduje się piękna kaplica Najświętszej Marii Panny, wzniesiona w 1912 r. według projektu architekta A. Wiwulskiego w stylu modernistycznym z elementami neogotyku. Wewnątrz kaplicy znajduje się figura Matki Bożej Szydłowieckiej otoczona kultem licznych objawień.
 

Szydłów - kaplica, w której znajduje się głaz na którym ukazała się Matka Boska.

Słowniczek

rankas -ręce

tiales -droga

ginteres -bursztyn

dziecko n  = vaikas m
kochać v  = mylėti v
chleb m  = duona f
mleko n  = pienas m
słońce n  = saulė f
Moje nazwisko=Mano vardas

Powrót

Powrót do strony głównej